A apertura en 2024 de Fontes Textuais da Galicia Medieval (FONTEGAM) foi un meditado paso adiante na procura da unificación de córpora das linguas usadas na escrita da Galicia medieval e na necesaria confluencia dos proxectos desenvolvidos nas institucións públicas galegas. Con esta nova versión quérese potenciar esta liña colaborativa.
En FONTEGAM converxen textos latinos e romances e as súas bases nútrense dos textos de dous recursos públicos de dilatada traxectoria, iniciada en ambos os casos na última década do século XX. Os textos latinos son achega do Corpus Documentale Latinum Gallaeciae (CODOLGA), proxecto desenvolvido no Centro Ramón Piñeiro para a Investigación en Humanidades (CRPIH), e os textos romances son o contributo do Corpus Galego-Portugués Antigo (CGPA), desenvolvido no Instituto da Lingua Galega (ILG), centro de investigación da Universidade de Santiago de Compostela (USC).
A colaboración entre os equipos de investigación destes dous proxectos vén de atrás e ata 2024 materializárase no estrito ámbito da composición do equipo de traballo de cada un deles. No equipo do CODOLGA estiveron e están integrados investigadores das áreas da Romanística e no equipo do CGPA acontece o mesmo con investigadores das áreas da Latinística. Nun e noutro caso os equipos contan, desde logo, con especialistas do outro dominio científico esencial das Humanidades neste proxecto, o da Historia Medieval e o das Ciencias e Técnicas Historiográficas. No 2024 a colaboración alcanzou un novo grao de visibilización ao contar co soporte de FONTEGAM como recurso específico que inicialmente se limitaba a reunir, en permanente actualización, os materiais que ían sendo procesados nun e no outro, mais que xa está a xerar unha dinámica conxunta propia da que irradiarán pautas comúns e homoxéneas que permitirán no futuro o establecemento e aplicación dun mesmo e único modus operandi nos dous proxectos.
A base de datos de CODOLGA preséntase aquí integramente. Ten hoxe dispoñibles no seu recurso propio 21.015 textos documentais relacionados coa Gallaecia do século VI ao XV, para consulta libre e aproveitamento por parte de todo o público interesado na Galicia da Idade Media nos ámbitos da lingüística, da literatura, da cultura, da socioloxía ou da historia en xeral.
Por súa vez, CGPA presenta nesta segunda versión do recurso a base de datos dos textos non documentais na súa integridade e, como nova mostra da produción documental, un conxunto ampliado de coleccións que se suman ás da versión de 2024. A monumental edición de Santa María de Montederramo está acompañada agora das coleccións de San Pedro de Ramirás, Santa Comba de Naves, Santa María de Oseira (vols. 1, 2 e 4) e Santa María de Baiona. Na base de datos das obras non documentais, en verso e en prosa, son poucas as mudanzas. Incorporáronse a parte da Historia troiana redactada en castelán e a Historia de Iria, e substituíuse o texto da Crónica de Iria polo doutra edición recente do mesmo editor. Nesta segunda versión comparecen 1.313 novas unidades textuais –1.000 de carácter documental e 313 de prosa doutro tipo–, que suman, xunto coas 7.853 da versión de 2024, un total de 9.166 na de 2025.
Os equipos que converxen neste proxecto, representativos do estudo das linguas latina e romances e do contexto histórico da Galicia medieval, queremos seguir contribuíndo con este recurso á substitución da tradicional visión en paralelo da relación entre o latín e os romances por outra na que, nunha nova concepción unitaria, os textos en latín e en romance se integren nun único marco diacrónico, no que durante un longo período foi o latín primeiramente a variedade exclusiva, despois dominante, máis tarde rapidamente secundarizada e, finalmente, desprazada polas variedades romances.
Esta postura supón, na praxe da investigación, axeitar o deseño dos recursos ás necesidades dos investigadores, aos que lles é máis favorable no seu traballo a concentración dos materiais textuais nun único recurso en substitución do que previamente eran dous ou máis e, xa que logo, simplificar considerablemente as procuras.
Outubro de 2025
Xosé Carracedo Fraga
Director do CODOLGA
Xavier Varela Barreiro
Director do CGPA

